با اینکه هماکنون پرورش ماهی در اکثر استانهای ایران امکانپذیر است، اما هنوز باید از گلستان به عنوان یکی از مناطق با ظرفیت بالا در زمینه پرورش و تولید آبزیان نام برد. دسترسی و برخورداری از منابع آبی سالم و مطمئن و وجود بسترهای لازم برای آبزیپروری به ویژه ماهیان خاویاری و میگو توانمندیهای این منطقه را در زمینه رونق اقتصادی و اشتغالزایی به شدت بالا برده است. با اینکه چند سالی بود سایه بیتوجهیها روی سر تولید و پرورش آبزیان گلستان سنگینی میکرد، اما گویی دوباره مسئولان به این صنعت و به خصوص پرورش ماهیان خاویاری و خاویار نظر دارند. بر همین اساس در کنار ورود بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام برای راهاندازی بزرگترین سایت پرورش ماهی در قفس در گلستان، در دهه فجر امسال نیز هشت مرکز پرورش ماهیان خاویاری با ظرفیت تولید ۳۰۰تن گوشت این ماهی در بندر گز و کلاله کلنگزنی یا افتتاح شد که این اقدامات علاوه بر حمایت از فعالان این عرصه رونق صنعت آبزیپروری در زیباترین استان ایران را به همراه خواهد داشت. ضمن اینکه امسال ۱۲۰ تن گوشت ماهیان خاویاری در گلستان تولید شده که بر اساس برنامهریزیها قرار است تا سال ۱۴۰۴ به ۲۵۰ تن برسد. همچنین صادرات خاویارهای تولیدی هم میتوانند ارزآوری خوبی برای کشور داشته باشند. این در حالی است که چندی پیش دبیر کل اتحادیه تولید و تجارت آبزیان، با بیان اینکه چین بزرگترین صادر کننده خاویار در دنیا است، گفته بود: خاویار ایران بالاترین کیفیت را دارد و سالانه ۱۰ تن از این محصول در کشور تولید میشود.
پرورش ماهیان سردابی، گرمابی و میگو از جمله اقداماتی است که طی دهههای اخیر در استان گلستان مطرح و اجرایی شده است.
این استان با داشتن ۱۳۰کیلومتر نوار ساحلی و پهنههای آبی طبیعی و مصنوعی ظرفیت بسیار بالایی در عرصههای دامپروری و تولید انواع محصولات کشاورزی و صید ماهی دارد، اما این تمام ماجرا نیست و در حوزه آبزیپروری نیز آنقدر توانمندی دارد که بتواند حرف اول را در این عرصه بزند.
بر همین اساس، سال گذشته بود که تفاهمنامه سه جانبهای بین استانداری گلستان، بنیاد برکت ستاد اجرایی فرمان امام و اداره کل شیلات گلستان با سرمایهگذاری ۷۰۰ میلیارد تومان منعقد شد. تفاهمنامهای که در کنار افزایش تولید انواع آبزیان، زمینه ایجاد اشتغال برای ۱۵ هزار نفر را فراهم میکند.
افق روشن تولید خاویار
امروز که بسیاری از استانها و حتی آنها که در مناطق کویری قرار دارند با برنامهریزی و سرمایهگذاری به فکر پرورش ماهیان خاویاری افتاده و اقدامات خوبی هم در مسیر صادرات گوشت و خاویار پرورشی ایران انجام دادهاند، گلستانیها هم به خود آمده و به فکر احیای صنعتی که روزی در آن پادشاهی میکردند، افتادهاند.
بر همین اساس به غیر از ورود بنیاد برکت برای حمایت از آبزیپروران و راهاندازی بزرگترین سایت پرورش ماهی در قفس در گلستان، در ایام دهه فجر امسال نیز هشت مرکز پرورش ماهیان خاویاری با ظرفیت تولید ۳۰۰ تن گوشت این ماهی در بندرگز و کلاله کلنگزنی یا به بهرهبرداری رسید.
قیمت بازار نشان میدهد که هر کیلوگرم گوشت خاویار ۳ میلیون ریال و قیمت خاویار حدود ۴۰۰ میلیون ریال است و هر لحظه هم گرانتر میشود. به همین خاطر تولید گوشت ماهیان خاویاری و خاویار در مراکز پرورشی میتواند کمک شایانی به رفع نیاز بازار کرده و جلوی صید و غارت این گونههای ارزشمند دریای خزر را بگیرد.
به استناد سازمان شیلات گلستان، سال گذشته ۸۵ تن گوشت ماهیان پرورشی خاویار در گلستان تولید شده که این عدد در سال جاری به ۱۲۰تن خواهد رسید و براساس برنامه مقرر است این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۲۵۰ تن برسد، ضمن اینکه در کنار گوشت این ماهی میتوان خاویارهای آن را هم صادر کرد که ارزآوری خوبی برای کشور دارد.
افق تولید محصولات شیلاتی گلستان در شرایطی ترسیم شده که هم اکنون چین بزرگترین صادر کننده خاویار در دنیا است و چندی پیش هم دبیر کل اتحادیه تولید و تجارت آبزیان، با بیان اینکه خاویار ایران بالاترین کیفیت را دارد، گفته بود سالانه ۱۰ تن از این محصول در کشور تولید میشود.
در همین رابطه مدیرکل شیلات گلستان میگوید: «مرکز تکثیر و پرورش ماهیان خاویاری شهید مرجانی گلستان به سبب برخورداری از مولدهای مناسب و اعتبار مکفی در زمینه تولید بچه ماهی خاویاری یکی از مراکز بازسازی ذخایر ماهیان خاویاری است که با تکثیر ماهیان خاویاری، وظیفه بخشی از بازسازی و ترمیم یچه ماهیان خاویاری را برعهده دارد و همچنین با تولید بچه ماهی، نیاز بچه ماهی بخشهای خصوصی پرورشدهندگان ماهیان خاویاری را تأمین میکند.»
به گفته اسماعیل جباری، بچه ماهیان خاویاری معمولاً پس از چهار سال قابلیت صید با هدف فروش گوشت را دارا میشوند و میتوان پس از هشت سال از آنها خاویار استحصال کرد.
این مسئول تأکید میکند: «با توجه با نیاز و تقاضای مردم به استفاده از گوشت ماهی خاویاری به صورت تازه و همچنین وجود مرکز فرآوری گوشت و خاویار در آشوراده بندرترکمن، امکان استفاده بخش خصوصی از خدمات این مرکز برای عمل آوری و فرآوری گوشت و خاویار وجود دارد.»
ظرفیتی تمام نشدنی در تولید آبزیان
اگر قرار باشد از رودخانهها و آبهای موجود در گلستان که میتوانند کمک شایانی به پرورش و تولید ماهی و میگو کنند، نام ببریم باید سراغ دو رودخانه دائمی گرگانرود و قرهسو و همچنین چند هزار چاه کشاورزی و بیش از ۱۰سد و سازه آبی برویم که تأمینکننده مطمئن آب مورد نیاز آبزیپروری هستند، اما در کمال تأسف باید اذعان کرد هنوز گلستانیها نتوانستهاند از این ظرفیتها استفاده و ساز و کار مناسبی برای درآمدزایی از آن ترسیم کنند. در مناطق شمالی استان هم اراضی لمیزرعی وجود دارد که به سهولت میتوان آب را به این دشتها منتقل کرد. این مناطق فرصت فوق العادهای هستند که صنعت میگو را به عنوان یکی از صنایع غذایی پرطرفدار جهان رونق دهند و با ایجاد واحدهای فرآوری و بستهبندی میگو ارزشافزوده بالایی به همراه داشته باشند. اتفاقی که نه تنها اقتصاد گلستان که بخشی از اقتصاد ایران را متحول خواهد کرد.
ناگفته نماند پرورش میگو در چندین هزار هکتار لاگون، دهها مزرعه پرورش ماهیان قزلآلا در مناطق بالادستی و مزارع پرورش ماهی کپور، فیتوفاک و آمور در مراتع شمال استان صورت گرفته و پرورش ماهیان خاویاری هم طی سالهای اخیر به آن اضافه شده، اما با وجود ظرفیت بالای گلستان در این عرصه، اقدامات فوق نمیتواند راضیکننده باشد.
